Tìm kiếm
Tiếng Anh

Tiếng Anh

Tiếng Việt

Tiếng Việt

Loading...
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Nhận một cuộc hẹn
Tiếng Anh

Tiếng Anh

Tiếng Việt

Tiếng Việt

Tìm kiếm
Loading...
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Nhận một cuộc hẹn
Tiếng Anh

Tiếng Anh

Tiếng Việt

Tiếng Việt

Sản phẩm

Trang chủ
Sản phẩm
Tin kỹ thuật

Tá dược siêu rã trong bào chế dược phẩm: Phân loại, cơ chế hoạt động và ứng dụng trong phát triển công thức

14/05/2026240

Khám phá vai trò của tá dược siêu rã trong bào chế dạng thuốc rắn, cùng cơ chế hoạt động, đặc tính của các tá dược phổ biến và tiêu chí lựa chọn nhằm tối ưu tốc độ rã, khả năng hòa tan và sinh khả dụng của dược chất.

Mở/Đóng

    1. Giới thiệu chung về các tá dược siêu rã:

    Tá dược siêu rã là một trong những thành phần tất yếu cần có trong các dạng bào chế rắn với vai trò:

    • Cải thiện độ rã viên: giúp phá vỡ cấu trúc viên thuốc khi tiếp xúc với dịch tiêu hóa
    • Tăng độ tan, độ hòa tan và sinh khả dụng cho hoạt chất: đặc biệt là đối với các hoạt chất kém tan

    Để hoàn thành tốt các chức năng của mình, tá dược siêu rã cần có những tính chất sau, tùy theo dạng bào chế, hoạt chất và quy trình sản xuất sử dụng:

    • Tác dụng rã viên nhanh ở nồng độ sử dụng thấp
    • Khả năng trơn chảy tốt (đối với viên nén bào chế bằng quy trình dập thẳng)
    • Khả năng chịu nén tốt, giúp dập viên có độ cứng cao và độ mài mòn thấp (đối với viên nén)
    • Khả năng thấm ướt chất dẫn tốt
    • Không tương kỵ với các chất dạng ion (trong trường hợp hoạt chất/ tá dược sử dụng trong công thức ở dạng ion)
    • Không gây ảnh hưởng đến đồ thị phóng thích hoạt chất (đối với các viên phóng thích biến đổi)
    • Không thay đổi khả năng hút nước và trương nở khi pH môi trường thay đổi

    2. Cơ chế rã viên của tá dược siêu rã:

    Thông thường, các tá dược siêu rã hoạt động chính theo ba cơ chế: trương nở, thấm hút và hồi phục hình dạng:

    Cơ chế rã viênĐặc điểmỨng dụng
    Trương nở (swelling)Tá dược khi gặp nước sẽ trương nở và phá vỡ cấu trúc của viên từ bên trong.Phù hợp khi viên chứa các thành phần không tan trong nước (MCC, DCP, tá dược muối vô cơ,…)
    Thấm hút (wicking)Tá dược giúp dẫn nước vào viên theo cơ chế mao dẫn và hòa tan các thành phần của viên từ bên trong.Phù hợp khi viên chứa các thành phần tan tốt trong nước (Lactose, mannitol, tá dược nhóm đường và polyol,…)
    Hồi phục (recovery)Tiểu phân tá dược khi gặp nước sẽ có xu hướng hồi phục hình dạng trước khi dập viên, nhờ vậy phá vỡ cấu trúc và giúp rã viênPhù hợp với hầu hết trường hợp, đặc biệt đối với những viên khó rã

    Hầu hết các tá dược siêu rã hiện nay là sự kết hợp của các cơ chế kể trên với các mức độ khác nhau.

    3. Các tá dược siêu rã phổ biến

    a. Sodium starch glycolate: muối sodium của tinh bột cacboxymethyl liên kết chéo

    • Có khả năng trương nở mạnh, nhất là các dòng được sản xuất từ tinh bột khoai tây (trương nở 200 lần thể tích ban đầu)
    • Phù hợp với hoạt chất kém tan
    • Trương nở tạo gel, vì vậy nếu dùng với lượng > 8% trong công thức sẽ có nguy cơ ảnh hưởng tới việc rã viên và phóng thích hoạt chất
    • Lượng dùng khuyến cáo: 2 – 8%

    b. Croscarmellose sodium: carmellose sodium liên kết chéo

    • Kết hợp 2 cơ chế trương nở và thấm hút
    • Phù hợp với viên chứa các thành phần tan hoặc không tan
    • Là tá dược siêu rã thông dụng, lượng dùng khuyến cáo: 1 – 4%

    c. Crospovidone (PVPP): dẫn xuất của N-vinylpyrrolidone

    • Rã viên theo cả 3 cơ chế: trương nở, thấm hút, hồi phục
    • Tá dược siêu rã không ion hóa, không gây tương kỵ với các hoạt chất dạng ion
    • Không tạo gelngay cả ở nồng độ cao 10%
    • Không thay đổi khả năng hút nước và trương nở khi pH môi trường thay đổi
    • Lượng dùng khuyến cáo: 1 – 4%
    • Có 2 dòng với cỡ hạt khác nhau là XL và XL-10, phù hợp cho các ứng dụng khác nhau

    d. Polacrillin potassium:

    • Rã viên theo cả 3 cơ chế: trương nở, thấm hút, hồi phục
    • Khả năng trương nở cao, không tạo gel
    • Tá dược siêu rã không ion hóa, không gây tương kỵ với các hoạt chất dạng ion
    • Rã thành tiểu phân mịn à tăng độ hòa tan và sinh khả dụng cho hoạt chất
    tá dược siêu rãcơ chế rã viênsinh khả dụng của dược chấttốc độ rãbào chế dạng thuốc rắntối ưu khả năng hòa tantrương nởthấm húthồi phục hình dạngsodium starch glycolatecroscarmellose sodiumcrospovidonepolacrillin potassiumtương kỵ hoạt chấtnồng độ tá dược
    • Chia sẻ qua viber bài: Tá dược siêu rã trong bào chế dược phẩm: Phân loại, cơ chế hoạt động và ứng dụng trong phát triển công thức
    • Chia sẻ qua reddit bài:Tá dược siêu rã trong bào chế dược phẩm: Phân loại, cơ chế hoạt động và ứng dụng trong phát triển công thức

    Bài viết liên quan

    Nitrosamine là gì? Nguy cơ tồn tại của tạp chất này trong các nguyên liệu dược phẩm

    09/07/2026102
    Tìm hiểu Nitrosamine là gì, cơ chế hình thành trong API và tá dược, các nguyên liệu có nguy cơ và quy định kiểm soát tạp chất Nitrosamine trong dược phẩm.

    Polyvinyl Alcohol (PVA): Cơ chế tạo màng và hiệu năng chống ẩm trong kỹ thuật bao phim

    22/05/202693
    Thuốc viên nén là dạng bào chế rắn phân liều, có cấu trúc hình học xác định. Mỗi đơn vị thành phẩm được định chuẩn hàm lượng chính xác của một hoặc nhiều hoạt chất (API). Cơ chế tạo hình được thực hiện bằng quá trình gia tải nén cơ học lên hỗn hợp hạt hoặc bột mịn (có hoặc không tích hợp hệ tá dược) thông qua thiết bị dập viên chuyên dụng.

    Mở/ĐóngMở/Đóng